Nükleik asitler

22/4/2007 · Kategori: Ders Notlari

NÜKLEİK ASİTLER

Nükleik asitler tüm canlılarda bulunan bir moleküldür. Nükleik asitler hücrenin kalıtım maddesidir. Canlılardaki enerji üretimi, protein sentezi, büyüme, üreme gibi tüm yaşamsal olaylar nükleik asitlerdeki bilgilerle kontrol edilir. Nükleik asitlere bu nedenle yönetici moleküller denir.

1. Nükleik Asitlerin Yapısı

Organik moleküllerin oldukça kompleks yapıda olanıdır. Karbon, hidrojen, oksijen, azot ve fosfor elementlerinden yapılmıştır. Bu elementlerin birbirine düzenli şekilde bağlanmasıyla nükleotid denilen yapı birimleri oluşur.

Nükleik asitlerin yapı birimleri nükleotitlerdir.

Nükleotitlerin yapısında riboz ve deoksiriboz olmak üzere iki çeşit şeker katılır. DNA’ nın yapısında deoksiriboz şeker, RNA’nın yapısında riboz şeker vardır. Her ikisi de beş karbonlu şekerlerdir. Riboz şekerde karbon atomuna (-OH) grubu bağlanmıştır. Deoksiriboz şekerde ise aynı karbon atomuna (-H) atomu bağlanmıştır.

Nükleik asitlerin yapısına katılan organik bazlar pürin ve primidin olmak üzere ikiye ayrılır. Adenin ve guanin pürin grubu, sitozin, timin ve urasil primidin grubu bazlardır.

DNA molekülünün yapısı: DNA molekülü sarmal şekilde kıvrılmış merdivene benzer bir yapıdadır. Merdivenin kenarlarını şeker ve fosfat molekülleri, basamaklarını da organik bazlar oluşturur. Karşılıklı yer alan nükleotid zincirinde guanin sitozinin, adenin de timinin karşısına gelir.

Karşılıklı gelen bazlar birbirlerine hidrojen bağları ile bağlanır. Adenin ve timin arasında iki, guanin ve sitozin arasında ise üç zayıf hidrojen bağı kurulur.

Bu nedenle DNA zincirlerinden birinin dizilişi biliniyorsa,diğerinin baz dizilişi bulunabilir.

DNA molekülleri gerektiği zaman kendini eşler.Böylece kalıtsal bilgilerin hücreden hücreye aktarılmasını sağlar.

RNA molekülünün yapısı: RNA, DNA gibi çok sayıda nükleotitin fosfodiester bağlarıyla birleşmesiyle oluşur. Bir RNA nükleotiti riboz, fosfat grubu ve organik bazlardan oluşur. Organik bazlar adenin, guanin, sitozin ve ursildir. RNAtek ipliklli yapıdır ve hücrenin protein sentezinde görevlidir. Hücrede yapı ve görevlerine göre üç çeşit RNA bulunur:

1. Mesajcı RNA : DNA’da bulunan kalıtsal bilgiyi sitoplazmadaki ribozomlara taşır.

2. Ribozomal RNA: Proteinlerle birlikte ribozomların yapısını oluşturur.

3. Taşıyıcı RNA : Hücre içindeki aminoasitleri tanır ve bunları ribozomlara taşır.

	DNA	RNA
Bulunduğu yer	Çekirdek, mitokondri, kloroplast	Sitoplazma, çekirdek
Primidin bazları	Sitozin, timin	Sitozin, urasil
Pürin bazları	Adenin, guanin	Adenin, guanin
Şekerleri	Deoksiriboz	Riboz
Hücredeki görevi	Yöneticidir	Protein sentezinde görevlidir
İplik şekli	Çift iplikli	Tek iplikli
Yapılışı	Kendini eşleyerek	DNA tarafından
Sentezlenmesini sağlayan enzim	DNA polimeraz	RNA polimeraz
Hücredeki sentez yeri	Prokaryot hücrede sitoplazmada, ökaryot hücrede çekirdekte ve bazı organellerde	Prokaryot hücrede sitoplazmada, ökaryot hücrede çekirdekte
Çeşidi	Bir çeşit	Üç çeşittir: mRNA, tRNA, rRNA